قوانین راهنمایی و رانندگی

قوانین در هر کشوری لازمه ایجاد نظم و جلوگیری از انواع جرم و تخلف‌های مختلف است. این موضوع در خصوص رانندگی نیز صدق می‌کند و در کشور ما همچون سایر کشورهای جهان، با مجموعه‌ای از قوانین راهنمایی و رانندگی روبرو هستیم که زیر پا گذشتن هر یک از آن‌ها، منجر به صدور جریمه‌های رانندگی و همین‌طور در مراحل بعدی، دریافت نمره منفی گواهینامه، توقیف خودرو، توقیف یا حتی ابطال گواهینامه خواهد شد.

بدین‌ترتیب، هم به‌منظور تامین نظم و امنیت و هم جلوگیری از جریمه و پیامدهای تخلف، رانندگان باید با شناخت صحیح قوانین راهنمایی و رانندگی و مد نظر قرار دادن آن‌ها، در راستای عمل به این قوانین قدم برداشته و در چارچوب قوانین رانندگی کنند.

به همین منظور، در ابتدای امر شرایط صدور انواع گواهینامه در کشور و محدودیت‌های پایه‌ای آن را بررسی خواهیم کرد.

صدور گواهینامه

شرایط صدور انواع گواهینامه‌های رانندگی

ردیفگواهینامهشرایط اخذتوضیحاتپیش نیاز
۱موتورسیکلت۱. سن ۱۸ سال تمام
۲. گواهی سلامت جسمی، روحی و روانی
۳. گذراندن دوره آموزش نظری و عملی
۴. قبولی در آزمون آیین‌نامه و عملی شهر با موتورسیکلت ۲۰۰ سی‌سی
دارندگان گواهینامه موتورسیکلت پس از گذشت ۳ سال از تاریخ صدور گواهینامه موتورسیکلت و رسیدن به سن ۲۳ سال تمام، می‌توانند با موتورسیکلت با حجم بالاتر از ۲۰۰ سی‌سی رانندگی کنند.
۲پایه سوم۱. سن ۱۸ سال تمام
۲. گواهی سلامت جسمی، روحی و روانی
۳. گذراندن دوره آموزش نظری و عملی
۴. قبولی در آزمون آیین‌نامه و عملی شهر با وسایل نقلیه مربوطه
حداکثر مجموع وزن و ظرفیت بار ۳/۵ تن یا حمل حداکثر ۹ نفر سرنشین با راننده، به جز وسایل نقلیه خدمات عمومی (وانت نیسان با پلاک شخصی و ون)
۳پایه دوم۱. سن ۲۳ سال تمام
۲. گذشت ۲ سال تمام از اخذ گواهینامه پایه سوم
۳. گواهی سلامت جسمی، روحی و روانی، و تست عدم اعتیاد
۴. گذراندن دوره آموزش نظری و عملی
۵. قبولی در آزمون آیین‌نامه و عملی شهر با وسایل نقلیه مربوطه (مینی‌بوس و خاور)
حداکثر مجموع وزن و ظرفیت بار ۶ تن و حمل حداکثر ۲۶ نفر سرنشینپایه سوم
۴پایه یکم۱. سن ۲۵ سال تمام
۲. گذشت ۲ سال تمام از اخذ گواهینامه پایه دوم
۳. گواهی سلامت جسمی، روحی و روانی و تست عدم اعتیاد
۴. گذراندن دوره آموزش نظری وعملی
۵. قبولی در آزمون آیین‌نامه و عملی شهر با وسایل نقلیه مربوطه (کامیون ۱۹۲۱ و اتوبوس مسافربری)
مجموع وزن و ظرفیت بار بیش از ۶ تن یا حمل بیش از ۲۶ نفر سرنشینپایه دوم
۵ویژه۱. سن ۲۰ سال تمام
۲. گواهی سلامت جسمی، روحی و روانی
۳. گذراندن دوره آموزش نظری و عملی
۴. قبولی در آزمون آیین‌نامه و عملی شهر با وسایل نقلیه مربوطه
انواع وسایل نقلیه عمرانی، صنعتی، کشاورزی و کارگاهی
• جدول تطبیق گواهینامه های قدیم و جدید
گواهینامه رانندگی قدیمیگواهینامه رانندگی جدید
موتورسیکلت قدیمموتورسیکلت جدید
ب ۱پایه سوم
ب ۲- پ ۲پایه دوم
پایه یکم قدیم- پ ۱پایه یکم
ویژه تراکتورویژه با ذکر کد و تعیین صلاحیت
 
توضیح: از دارندگان گواهینامه پ۱ برای تطبیق با پایه یکم، آزمون عملی با کامیون ۱۹۲۱ و اتوبوس مسافربری اخذ می‌شود.
•  مدت اعتبار گواهینامه

مدت اعتبار گواهینامه رانندگی ۱۰ سال است، و پس از پایان اعتبار در صورت احراز سلامت جسمی و روانی برای دوره‌های ۱۰ ساله تجدید می‌شود. افراد ۷۰ سال به بالا هر ۵ سال یک‌بار باید جهت احراز سلامت جسمی و روانی، و در صورت لزوم تعویض گواهینامه متناسب با شرایط جسمی و روانی، خود به راهنمایی و رانندگی مراجعه کنند.
دارندگان گواهینامه رانندگی موتورسیکلت و پایه سوم در اولین مرحله صدور، در سال اول مکلف به رعایت محدودیت‌ها و شرایط ویژه‌ای هستند که در صورت رعایت آن‌ها، و رعایت مقررات آیین‌نامه، گواهینامه رانندگی این افراد تا سقف ۱۰ سال معتبر خواهد بود.
در صورتی که دارنده یک گواهینامه قصد داشته باشد برای دریافت نوع دیگری از گواهینامه اقدام کند، موظف است در آزمون‌های مربوطه (آیین‌نامه، آزمون عملی، آزمون جسمی) شرکت کند.
در صورتی که گواهینامه رانندگی مفقود شود یا از بین برود، دارنده آن می‌تواند درخواست صدور گواهینامه المثنی کند. پس از احراز صحت ادعای درخواست‌کننده و سپری‌شدن حداکثر دو ماه از زمان اعلام، گواهینامه المثنی صادر شده و به وی تحویل داده می‌شود.
صدور گواهینامه مجدد برای کسانی که گواهینامه آن‌ها توقیف شده باشد، امکان‌پذیر نیست و در صورت صادر شدن از درجه اعتبار ساقط است و به وسیله راهنمایی و رانندگی اخذ و باطل خواهد شد.
هر زمان که دارنده گواهینامه یکی از شرایط پزشکی موضوع ماده ۶ این آیین‌نامه را از دست دهد، موظف است ظرف یک ماه به راهنمایی و رانندگی مراجعه کند. راهنمایی و رانندگی دارنده گواهینامه را برای انجام معاینات و آزمایش‌های ضروری پزشکی معرفی می‌کند، و در صورت احراز عدم وجود شرایط و صلاحیت رانندگی، گواهینامه از وی اخذ و باطل می‌شود.
در صورت کشف نقص عضو موثر از سوی ماموران راهنمایی و رانندگی و عدم قید آن در گواهینامه رانندگی، گواهینامه رانندگی اخذ و تا زمان بررسی‌های پزشکی و اعلام امکان صدور گواهینامه مجدد، دارنده گواهینامه حق رانندگی نخواهد داشت. این مورد طی دوره‌های آموزش نظری و عملی برای کلیه پایه‌های گواهینامه رانندگی اجباری است.
هموطنان عزیز جهت تعویض و درخواست صدور المثنی می‌توانند به یکی از دفاتر پلیس ۱۰+ در سراسر کشور مراجعه کنند. دارندگان گواهینامه جهت ثبت‌نام و دریافت گواهینامه (جدیدالصدور) می‌توانند (یک ماه پیش از اتمام مهلت اعتبار) به یکی از آموزشگاه‌های مجاز در سراسر کشور مراجعه کنند. در نظر داشته باشید که جریمه نداشتن گواهینامه نیز در شمار جرایم رانندگی قرار دارد.
• گواهینامه‌های صادره از سایر کشورها
دارندگان گواهینامه‌های معتبر خارجی (اعم از افراد ایرانی یا خارجی) می‌توانند تا شش ماه پس از ورود در ایران رانندگی کنند، اما در صورت تمایل به ادامه رانندگی در ایران باید نسبت به تبدیل گواهینامه خارجی خود به گواهینامه ایرانی اقدام کنند. تبدیل گواهینامه‌های رانندگی معتبر صادر شده از کشورهای خارجی که گواهینامه صادره از ایران در قلمرو سرزمینی آن‌ها برای رانندگی معتبر محسوب می‌شود، با ارائه ترجمه و مشاهده اصل گواهینامه خارجی و سایر مدارک لازم و احراز سلامت جسمی و روانی درخواست کننده انجام می‌شود.
موارد دیگر تبدیل گواهینامه‌های رانندگی با تایید وزارتخانه‌های کشور و امور خارجه صورت می‌گیرد. ماموران سیاسی و کنسولی و اعضای سازمان‌های بین‌المللی می‌توانند برای تبدیل گواهینامه‌های خود مدرک مندرج در ماده ۲۲ این آیین‌نامه را از طریق وزارتخانه‌های خارجه و کشور به راهنمایی و رانندگی ارسال کنند.
• لیست کشورهایی که گواهینامه‌های رانندگی آن‌ها قابل تبدیل به گواهینامه ایرانی است:
ردیفکشورردیفکشورردیفکشورردیفکشور
۱آرژانتین۱۶پرتغال۳۱سودان۴۶لبنان
۲آلمان۱۴تانزانیا۳۲سومالی۴۷لیبی
۳اندونزی۱۸ترکمنستان۳۳سوئد۴۸لهستان
۴الجزایر۱۹ترکیه۳۴سوئیس۴۹مالزی
۵ارمنستان*شهر۲۰تونس۳۵ساحل عاج۵۰مصر
۶ازبکستان۲۱جمهوری آذربایجان*شهر۳۶عمان۵۱موریتانی
۷اتریش۲۲چک۳۷فلیپین۵۲مجارستان
۸اسپانیا۲۳چین۳۸فرانسه۵۳مکزیک
۹اسلونی۲۴روسیه۳۹فنلاند۵۴نیجر
۱۰ایتالیا۲۵رومانی۴۰قزاقستان۵۵نیجریه
۱۱استرالیا۲۶زلاندنو۴۱قرقیزستان۵۶نروژ
۱۲بلژیک۲۷زئیر۴۲کره جنوبی**آیین‌نامه۵۷نیکاراگوئه
۱۳بلغارستان۲۸ژاپن۴۳کنیا۵۸هند
۱۴بوسنی۲۹سریلانکا۴۴کرواسی۵۹یمن
۱۵بنگلادش۳۰سوریه۴۵گینه۶۰یونان
گواهینامه صادره از کشورهای خارجی که گواهینامه صادره از ایران در قلمرو سرزمینی آن‌ها برای رانندگی معتبر است، یا کشورهایی که از متعهدین کنوانسیون ۱۹۶۸ وین (راجع به مقررات عبور و مرور در راه‌ها و علائم راه‌ها) هستند، معتبر محسوب می‌شود.
توضیح ۱: مواردی که با علامت * مشخص شده، برای دریافت گواهینامه باید در آزمون عملی شهر شرکت کنند.
توضیح ۲: مواردی که با علامت ** مشخص شده، برای دریافت گواهینامه باید در آزمون رانندگی شرکت کنند.

نرخ جدید جریمه‌های راهنمایی و رانندگی

جدول نرخ جدید جریمه‌های راهنمایی و رانندگی (بر حسب ریال)
نوع تخلف
سایر شهرها
کلان شهرو جاده های بین شهریروستا و راه روستایی
رانندگی در حالت مستی و مصرف رونگردان‌ها
۴.۰۰۰.۰۰۰
۴.۰۰۰.۰۰۰
۴.۰۰۰.۰۰۰
تجاوز از سرعت مجاز (بیش از ۵۰ کیلومتر در ساعت)
۲.۰۰۰.۰۰۰
۱.۸۰۰.۰۰۰
۱.۰۰۰.۰۰۰
تجاوز از سرعت مجاز (بیش از ۳۰ تا ۵۰ کیلومتر در ساعت)
۲.۰۰۰.۰۰۰
۱.۸۰۰.۰۰۰
۱.۰۰۰.۰۰۰
سبقت غیرمجاز در راه‌های دو طرفه
۲.۰۰۰.۰۰۰
۱.۸۰۰.۰۰۰
۱.۰۰۰.۰۰۰
عبور از چراغ قرمز راهنمایی و رانندگی
۲.۰۰۰.۰۰۰
۱.۸۰۰.۰۰۰
۱.۰۰۰.۰۰۰
حرکت به‌طور مارپیچ
۱.۵۰۰.۰۰۰
۱.۳۵۰.۰۰۰
۷۵۰.۰۰۰
حرکت با دنده عقب در آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها
۱.۵۰۰.۰۰۰
۱.۳۵۰.۰۰۰
عبور از محل ممنوع (ورود ممنوع)
۹۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
تجاوز به چپ از محور راه
۷۵۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
عبور وسایل نقلیه از پیاده‌رو
۷۵۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
دور زدن در محل ممنوع
۷۵۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
توقف در محل ایستادن ممنوع یا مطلقا ممنوع
۴۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
عدم استفاده از کمربند ایمنی برای راننده و سرنشین
۶۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
استفاده از موبایل حین رانندگی
۱.۰۰۰.۰۰۰
۸۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
نقص در سامانه روشنایی در شب
۷۵۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
رانندگی با وسایل عمومی خارج از ساعت مجاز
۶۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
۳۵۰.۰۰۰
عدم توجه به فرمان ایست با پرچم پلیس و همیاران پلیس
۶۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
۳۵۰.۰۰۰
عدم رعایت مقررات حمل بار
۶۷۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
عدم رعایت حق تقدم عبور
۵۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
نصب پلاک‌های متفرقه (تغییر در استاندارد پلاک)
۵۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
در آغوش داشتن اطفال حین رانندگی
۵۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
حمل آهن آلات بدون شرایط ایمنی و مقررات مربوطه
۷۵۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
دستکاری در دستگاه سرعت‌نگار وسایل حمل‌ونقل
۵۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
پارک دوبل در محل ایستادن ممنوع
۵۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
عبور کامیون و اتوبوس در خط سرعت بزرگراه‌ها
۵۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
استفاده از نورافکن یا چراغ دارای نور خیره‌کننده
۵۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
توقف و سد معبر در سطح یا حریم تقاطع‌ها
۴۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
عدم اعلام نشانی محل سکونت جدید به اداره راهنمایی و رانندگی
۶۰۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
سبقت از سمت راست یا استفاده از شانه راه
۵۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
نداشتن پلاک عقب یا جلو و یا ناخوانا بودن آن
۶۰۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
حرکت نکردن بین خطوط و یا تغییر خط بدون رعایت قوانین
۵۰۰.۰۰۰
۳۵۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
پیاده‌کردن سرنشین در محل غیرمجاز به نحوی که باعث سد معبر شود
۴۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
عدم استفاده از کلاه ایمنی برای راننده و سرنشین موتورسیکلت
۶۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
توقف دوبله در معابر
۳۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
کنار نبردن وسیله نقلیه که به علت تصادف باعث سد معبر شده باشد
۳۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
حرکات نمایشی مانند دور زدن درجا و یا حرکت موتورسیکلت
۱.۵۰۰.۰۰۰
۱.۳۵۰.۰۰۰
۷۵۰.۰۰۰
تصادف ناشی از عدم توجه به جلو و یا رعایت نکردن فاصله طولی و عرضی با وسیله نقلیه جلویی و جانبی
۶۰۰.۰۰۰
۵۰۰.۰۰۰
۳۵۰.۰۰۰
نداشتن مجوز فعالیت راننده وسیله نقلیه عمومی
۷۵۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
نداشتن گواهی معتبر معاینه فنی وسیله نقلیه
۵۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۲۰۰.۰۰۰
عبور وسایل نقلیه غیرمجاز از خطوط ویژه
۸۰۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
قصور در به‌کار بردن علایم ایمنی و هشداردهنده حسب مورد
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
توقف وسایل نقلیه در حاشیه راه‌ها برای فروش کالا
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
نداشتن آج مناسب در سطح اتکای لاستیک
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
رانندگی با وسیله نقلیه دودزا
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
نداشتن بارنامه یا صورت وضعیت مسافری در وسایل نقلیه
۴۵۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
مغایرت مشخصات مسافر یا محموله وسیله نقلیه
۴۵۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
۴۵۰.۰۰۰
 عدم پرداخت عوارض مقرر در آزادراه‌ها
۳۰۰.۰۰۰
۱۵۰.۰۰۰
استفاده از چراغ زنون غیرمجاز
۴۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
۴۰۰.۰۰۰
شیشه دودی غیرمجاز خودرو
۵۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
ایجاد آلودگی صوتی
۱۰۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
۱۰۰.۰۰۰
نداشتن زنجیر چرخ
۳۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
توقف روی خطوط عابر پیاده
۶۰۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
۶۰۰.۰۰۰
شعرنویسی روی خودرو
۳۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰
۳۰۰.۰۰۰

دکمه بازگشت به بالا