تشخیص رنگ شدگی بدنه خودرو با دستگاه ضخامت سنج رنگ

خیلی از خریدارهای خودروی دست‌دوم تجربه مشابهی دارند. دستگاه را روی گلگیر می‌گذارند، عددی مثل ۱۲۰ یا ۲۸۰ روی صفحه ظاهر می‌شود و سؤال اصلی همین‌جا شروع می‌شود: این عدد خوب است یا بد؟ پاسخ کوتاه این است که عدد ضخامت سنج رنگ به‌تنهایی حکم نمی‌دهد. معنای آن وقتی روشن می‌شود که با قطعه کناری، قطعه قرینه در سمت دیگر خودرو و چند نقطه دیگر از همان پنل مقایسه شود.

در این مطلب توضیح می‌دهیم عدد دستگاه دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد، ضخامت رنگ اصلی خودرو معمولاً در چه محدوده‌ای است، چه الگوهایی به رنگ‌شدگی، بتونه یا تعویض قطعه اشاره دارند و چطور اندازه بگیرید تا عددی که می‌بینید قابل اعتماد باشد.

عدد دستگاه تشخیص رنگ دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهد؟

عددی که روی دستگاه می‌بینید، فاصله سطح رنگ تا فلز زیرین بدنه است و معمولاً بر حسب میکرون نمایش داده می‌شود. هر میکرون یک‌هزارم میلی‌متر است. این عدد فقط ضخامت رنگ را نشان نمی‌دهد، بلکه مجموع همه لایه‌هایی است که روی فلز قرار گرفته‌اند: آستر، رنگ پایه، لایه شفاف و اگر تعمیری انجام شده باشد، بتونه و رنگ دوم.

به همین دلیل، عدد بالا یعنی «لایه بیشتری روی فلز هست»، اما نمی‌گوید آن لایه اضافه چیست. ممکن است رنگ دوم باشد، ممکن است بتونه باشد و ممکن است فقط نتیجه تفاوت طبیعی رنگ کارخانه در آن نقطه باشد.

ضخامت رنگ اصلی خودرو چقدر است؟

ضخامت رنگ کارخانه‌ای یک عدد ثابت برای همه خودروها نیست و بسته به سازنده، مدل و حتی خط تولید فرق می‌کند. در بسیاری از خودروها، رنگ اصلی معمولاً در محدوده حدود ۸۰ تا ۱۵۰ میکرون گزارش می‌شود. با این حال، برخی خودروها کمتر یا بیشتر از این محدوده هستند و در یک خودرو هم ممکن است کاپوت، سقف و درها اعداد کمی متفاوت نشان دهند.

برای همین، به‌جای حفظ کردن یک عدد مرجع، بهتر است مرجع را از خود خودرو بگیرید. قطعه‌ای که احتمال تعمیرش کم است، مثل سقف یا ستون‌ها در بسیاری از موارد، می‌تواند عدد پایه آن خودرو را نشان دهد. بقیه قطعات را با همین عدد مقایسه کنید.

چه عددی یعنی رنگ‌شدگی، بتونه یا تعویض قطعه؟

الگوی اعداد، از خود عدد گویاتر است. جدول زیر رایج‌ترین الگوها را نشان می‌دهد؛ اما هیچ‌کدام تشخیص قطعی نیستند و باید با بررسی چشمی تأیید شوند:

به‌عنوان قاعده کلی، وقتی عدد یک قطعه به‌طور محسوس بالاتر از عدد پایه خودرو است، احتمال رنگ مجدد مطرح می‌شود. اعدادی که چند برابر رنگ اصلی‌اند، معمولاً به بتونه اشاره دارند. اما اختلاف کم، مثلاً چند ده میکرون، می‌تواند طبیعی باشد و نباید به‌تنهایی دلیل نتیجه‌گیری شود.

چرا روی بعضی قطعات عدد نمی‌آید یا عجیب است؟

دستگاه برای اندازه‌گیری به فلز زیر رنگ نیاز دارد. سپرهای پلاستیکی و قطعات کامپوزیتی فلز ندارند، پس دستگاه روی آن‌ها عددی نشان نمی‌دهد یا خطا می‌دهد. این به معنای خرابی دستگاه یا رنگ‌شدگی قطعه نیست.

مسئله دوم جنس فلز است. بدنه فولادی و بدنه آلومینیومی با دو روش متفاوت اندازه‌گیری می‌شوند: روش القای مغناطیسی برای فلزات آهنی و روش جریان گردابی برای فلزات غیرآهنی. دستگاهی که فقط یکی از این دو روش را داشته باشد، روی قطعه آلومینیومی عدد درستی نمی‌دهد. برای نمونه، دستگاه تشخیص رنگ یووکسا EC770 طبق مشخصات اعلام‌شده هر دو پروب F و N را دارد، نوع بدنه را به‌صورت خودکار تشخیص می‌دهد و میانگین، حداقل و حداکثر ضخامت را هم‌زمان نمایش می‌دهد. نمایش هم‌زمان این سه عدد برای مقایسه نقاط مختلف یک پنل کاربردی است.

روش درست اندازه‌گیری برای اینکه عدد قابل اعتماد باشد

عدد درست از روش درست به دست می‌آید. سطح قطعه را پیش از اندازه‌گیری تمیز کنید، چون گرد و غبار و لکه هم ضخامت را بیشتر نشان می‌دهند. پروب را عمود بر سطح بگذارید، نه مایل. از لبه‌ها، گوشه‌ها و نقاط خمیده فاصله بگیرید، چون در این نقاط عدد به‌طور طبیعی تغییر می‌کند.

از هر پنل چند نقطه را اندازه بگیرید؛ بالا، وسط و پایین. بعد همین نقاط را روی قطعه قرینه در سمت دیگر خودرو بسنجید. گلگیر چپ را با گلگیر راست مقایسه کنید و در جلو را با در جلوی سمت دیگر. ترتیب ثابتی هم برای دور زدن خودرو داشته باشید تا هیچ قطعه‌ای جا نیفتد. اگر دستگاه کالیبراسیون دارد، پیش از شروع کار آن را طبق دستورالعمل سازنده تنظیم کنید.

جمع‌بندی

عدد دستگاه تشخیص رنگ وقتی معنا پیدا می‌کند که با عدد پایه همان خودرو و قطعه قرینه مقایسه شود. بالا بودن یکنواخت یک پنل معمولاً به رنگ مجدد اشاره دارد، جهش موضعی به ترمیم یا بتونه، و پایین بودن غیرعادی به تعویض قطعه یا پولیش شدید. هیچ‌کدام از این الگوها به‌تنهایی حکم قطعی نیست. نتیجه دستگاه را کنار بررسی درزها، پیچ‌ها و ظاهر رنگ بگذارید تا تصویر درستی از سابقه بدنه به دست آورید.

سوالات متداول

ضخامت رنگ اصلی خودرو چند میکرون است؟

در بسیاری از خودروها معمولاً حدود ۸۰ تا ۱۵۰ میکرون گزارش می‌شود، اما این عدد بسته به سازنده و مدل فرق دارد. بهتر است عدد پایه را از قطعات کم‌احتمالِ تعمیر همان خودرو بگیرید.

اگر عدد دستگاه بالا باشد یعنی ماشین تصادفی است؟

نه لزوماً. عدد بالا یعنی لایه اضافه روی فلز هست؛ ممکن است رنگ مجدد به‌خاطر یک خط و خش ساده باشد. شدت تعمیر را باید با بررسی‌های دیگر سنجید.

چرا دستگاه روی سپر عدد نشان نمی‌دهد؟

بیشتر سپرها پلاستیکی‌اند و فلزی زیر رنگ ندارند. ضخامت‌سنج فقط روی قطعات فلزی کار می‌کند.

چند نقطه از هر قطعه را باید اندازه گرفت؟

حداقل چند نقطه در بخش‌های مختلف هر پنل، و همان نقاط روی قطعه قرینه. یک نقطه تنها برای نتیجه‌گیری کافی نیست.